Eenmanszaak of BV: welke rechtsvorm past bij jou?
Eenmanszaak of BV? Het is een van de belangrijkste keuzes die je als ondernemer maakt. De rechtsvorm bepaalt hoeveel belasting je betaalt, hoe je aansprakelijk bent en hoe je bedrijf eruitziet naar de buitenwereld. In dit artikel vergelijken we de eenmanszaak en de BV op alle belangrijke punten: belasting, aansprakelijkheid, kosten, administratie en toekomstbestendigheid. Met concrete rekenvoorbeelden zodat je precies ziet wanneer welke rechtsvorm voordelig is.
Wat is een eenmanszaak en wat is een BV?
Een eenmanszaak is de eenvoudigste rechtsvorm in Nederland. Je bent als ondernemer zelf het bedrijf: er is juridisch geen verschil tussen jou als persoon en je onderneming. Je schrijft je in bij de Kamer van Koophandel, kiest een handelsnaam en kunt dezelfde dag beginnen. Er is geen minimaal startkapitaal vereist en de oprichtingskosten zijn minimaal: €75,60 voor de KvK-inschrijving. Ruim 70% van alle ondernemers in Nederland start als eenmanszaak.
Een BV (besloten vennootschap) is een rechtspersoon. Dat betekent dat de BV een eigen juridische entiteit is, los van jou als persoon. De BV kan eigendom bezitten, contracten sluiten en schulden aangaan. Jij bent als directeur-grootaandeelhouder (DGA) in dienst van je eigen BV. Om een BV op te richten heb je een notaris nodig die een oprichtingsakte opstelt. Sinds de Flex-BV-wet van 2012 is er geen minimaal startkapitaal meer vereist; €0,01 is al voldoende.
Het fundamentele verschil zit in de juridische scheiding. Bij een eenmanszaak ben jij persoonlijk aansprakelijk voor alle schulden en verplichtingen van je bedrijf. Als je bedrijf failliet gaat, kan dat betekenen dat je privévermogen — inclusief je huis en spaargeld — wordt aangesproken. Bij een BV is in principe alleen het vermogen van de BV aansprakelijk. Je privévermogen is beschermd, tenzij er sprake is van bestuurdersaansprakelijkheid door onbehoorlijk bestuur.
Naast de eenmanszaak en de BV bestaan er nog andere rechtsvormen, zoals de VOF (vennootschap onder firma), de maatschap en de NV (naamloze vennootschap). In de praktijk is de keuze voor de meeste ondernemers echter eenmanszaak of BV. De VOF is relevant als je met een compagnon werkt, maar ook dan is de vergelijking met een BV-structuur relevant. In dit artikel concentreren we ons op de twee meest voorkomende opties.
Belasting: inkomstenbelasting vs. vennootschapsbelasting
Als eenmanszaak betaal je inkomstenbelasting (IB) over je winst. De winst wordt bij je overige inkomen opgeteld en belast in box 1. In 2026 gelden twee schijven: 36,97% tot een belastbaar inkomen van €76.817 en 49,50% over alles daarboven. Je mag daar wel ondernemersfaciliteiten van aftrekken: de zelfstandigenaftrek (€2.470 in 2026), de startersaftrek (€2.123 in de eerste drie jaar) en de MKB-winstvrijstelling van 12,7% over de resterende winst.
Als BV betaal je vennootschapsbelasting (VPB) over de winst van de BV: 19% tot €200.000 winst en 25,8% over het meerdere. Daarna kun je als DGA een salaris uitkeren (waarover je inkomstenbelasting betaalt) en eventueel dividend (belast in box 2 tegen 24,5% tot €67.000 en 33% daarboven). Je hebt dus te maken met twee belastingmomenten: VPB over de BV-winst en IB over je DGA-salaris en dividend.
Laten we een rekenvoorbeeld maken voor een winst van €80.000. Als eenmanszaak: winst €80.000, minus zelfstandigenaftrek €2.470, is €77.530. MKB-winstvrijstelling 12,7% van €77.530 = €9.846, resteert €67.684 belastbaar inkomen. Belasting: €67.684 × 36,97% = €25.027. Netto: €80.000 – €25.027 = €54.973. Als BV met een DGA-salaris van €56.000: VPB over €24.000 = 19% × €24.000 = €4.560. IB over salaris: circa €18.126. Resteert in de BV: €19.440. Totale belasting: circa €22.686. Het verschil is beperkt bij dit inkomensniveau.
Het omslagpunt waarbij de BV fiscaal voordeliger wordt, ligt in 2026 bij een winst van ongeveer €100.000 tot €130.000, afhankelijk van je persoonlijke situatie (hypotheekrenteaftrek, aftrekposten, toeslagen). Bij een winst van €150.000 of meer is de BV vrijwel altijd voordeliger. Bij een winst onder €80.000 is de eenmanszaak door de ondernemersfaciliteiten meestal voordeliger. Laat je altijd adviseren door een fiscalist, want de berekening hangt af van je persoonlijke omstandigheden.
Aansprakelijkheid en risico
Aansprakelijkheid is voor veel ondernemers de belangrijkste reden om een BV op te richten. Bij een eenmanszaak ben je met je hele privévermogen aansprakelijk voor de schulden van je bedrijf. Als een klant je aanklaagt voor een fout, als een leverancier onbetaald blijft of als je bedrijf failliet gaat, kunnen schuldeisers je privéhuis, auto en spaargeld aanspreken. Er is geen juridische scheiding tussen jou en je bedrijf.
Bij een BV is je aansprakelijkheid in principe beperkt tot het vermogen van de BV. Als de BV failliet gaat, verliezen de aandeelhouders hun inleg en het vermogen van de BV, maar hun privévermogen blijft beschermd. Dit geldt echter niet onvoorwaardelijk. Bij onbehoorlijk bestuur, het niet tijdig melden van betalingsonmacht bij de Belastingdienst, of het aangaan van verplichtingen waarvan je wist dat de BV ze niet kon nakomen, kan de rechter bestuurdersaansprakelijkheid vaststellen.
In de praktijk vragen banken bij een BV vaak om een persoonlijke borgstelling van de DGA voor zakelijke leningen. Dit ondermijnt deels het voordeel van de beperkte aansprakelijkheid. Toch is de bescherming van de BV waardevol: bij aansprakelijkheidsclaims van klanten, bij onverwachte tegenvallers en bij bedrijfsschulden waar geen persoonlijke borgstelling voor is afgegeven, ben je met een BV beter beschermd.
Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering is voor beide rechtsvormen aan te raden, maar vooral bij een eenmanszaak is het essentieel. De kosten liggen tussen €200 en €2.000 per jaar, afhankelijk van je branche en omzet. Sommige beroepsgroepen (zoals advocaten en accountants) zijn wettelijk verplicht om een beroepsaansprakelijkheidsverzekering te hebben, ongeacht hun rechtsvorm.
Oprichtingskosten en administratie
De oprichtingskosten van een eenmanszaak zijn verwaarloosbaar. Je betaalt €75,60 aan de KvK voor de inschrijving en dat is het. Je kunt dezelfde dag beginnen met ondernemen. Een boekhouder is niet verplicht, al is het wel verstandig. Veel zzp'ers doen hun boekhouding zelf met software. De administratieve verplichtingen zijn beperkt: je voert een eenvoudige administratie, doet kwartaal-BTW-aangifte en jaarlijks inkomstenbelasting.
De oprichting van een BV kost meer. Je hebt een notaris nodig die de oprichtingsakte en statuten opstelt. De notariskosten liggen tussen €400 en €1.000, afhankelijk van de complexiteit en de notaris. Daarnaast betaal je €75,60 voor de KvK-inschrijving. In totaal kom je op €500 tot €1.100 aan oprichtingskosten. Als je een holdingstructuur wilt opzetten (holding-BV plus werk-BV), verdubbelen de notariskosten.
De lopende administratieve kosten van een BV zijn hoger dan die van een eenmanszaak. Een BV moet een jaarrekening opstellen en deponeren bij de KvK. Je moet een salarisadministratie voeren voor jezelf als DGA. De BTW-aangifte en VPB-aangifte moeten gedaan worden. En je hebt te maken met de gebruikelijk-loonregeling: je moet jezelf een salaris betalen dat gebruikelijk is voor het werk dat je doet (minimaal €56.000 in 2026, tenzij je kunt onderbouwen dat een lager bedrag passend is).
Een boekhouder of accountant is bij een BV in de praktijk onmisbaar. De kosten liggen tussen €1.500 en €5.000 per jaar voor een eenvoudige BV met één DGA. Met een holdingstructuur worden de kosten hoger, omdat er dan twee administraties gevoerd moeten worden. Deze meerkosten moet je meewegen in je vergelijking. Bij een winst van €60.000 wegen de extra administratiekosten van een BV niet op tegen het fiscale voordeel.
Voordelen en nadelen op een rij
De voordelen van een eenmanszaak zijn: lage oprichtingskosten (€75,60), eenvoudige administratie, ondernemersfaciliteiten (zelfstandigenaftrek, startersaftrek, MKB-winstvrijstelling), geen verplichting tot het uitkeren van een minimumsalaris, flexibiliteit in geldstromen (je kunt vrij geld uit je bedrijf halen), en het is eenvoudig om te starten en te stoppen. De nadelen zijn: volledige persoonlijke aansprakelijkheid, hogere belasting bij hoge winsten, en het kan minder professioneel overkomen bij grotere klanten.
De voordelen van een BV zijn: beperkte aansprakelijkheid, lagere belasting bij hogere winsten (VPB-tarieven zijn lager dan IB-tarieven in de hoogste schijf), professionele uitstraling, mogelijkheid om aandelen uit te geven of te verkopen, fiscale optimalisatie via een holdingstructuur (deelnemingsvrijstelling, pensioen in eigen beheer), en betere positie bij overname of verkoop van het bedrijf. De nadelen zijn: hogere oprichtings- en administratiekosten, verplichting tot DGA-salaris, jaarrekening deponeren, en minder flexibiliteit in geldstromen.
Een veelgehoord argument voor de BV is de professionele uitstraling. In de praktijk maakt dit voor de meeste klanten weinig uit. Een zzp'er met een eenmanszaak kan even professioneel werken als een DGA met een BV. Waar het wel uitmaakt, is bij grotere opdrachtgevers en aanbestedingen. Sommige bedrijven en overheden werken liever met een BV, omdat ze daarmee minder risico lopen bij aansprakelijkheidskwesties.
De mogelijkheid om aandelen uit te geven is een voordeel van de BV dat pas relevant wordt als je investeerders wilt aantrekken of medewerkers wilt laten meedelen in de winst. Met een eenmanszaak kun je geen aandelen uitgeven. Als je verwacht dat je bedrijf snel zal groeien en dat je externe financiering nodig hebt, is een BV de betere keuze. Voor een freelancer of zzp'er die alleen werkt en geen groeiambitie heeft, is een eenmanszaak vaak de pragmatische keuze.
Wanneer is het tijd om over te stappen naar een BV?
De meest genoemde vuistregel is: als je winst structureel boven de €100.000 per jaar uitkomt, wordt het tijd om serieus naar een BV te kijken. Door de lagere VPB-tarieven (19% tot €200.000) ten opzichte van het hoogste IB-tarief (49,50%) bespaar je bij hogere winsten aanzienlijk op belasting. Maar het omslagpunt hangt af van je persoonlijke situatie en kan al bij €80.000 liggen of pas bij €150.000.
Aansprakelijkheid is een tweede belangrijke trigger. Als je bedrijf groeit en je grotere contracten aangaat, neemt het risico toe. Een fout in een project van €500.000 kan je bij een eenmanszaak privé ruineren. Bij een BV is het risico beperkt tot het BV-vermogen. Als je in een branche werkt waar aansprakelijkheidsrisico's hoog zijn (bouw, advies, IT, zorg), is de BV-structuur extra waardevol.
Groeiambitie is de derde reden. Als je personeel wilt aannemen, investeerders wilt aantrekken of op termijn je bedrijf wilt verkopen, is een BV de juiste structuur. Een BV is overdraagbaar via aandelen; een eenmanszaak kun je alleen verkopen als geheel van activa en passiva, wat complexer is. Bij een BV met een holding kun je bovendien winst oppotten in de holding (deelnemingsvrijstelling) en die later investeren in een nieuw project.
Laat de overstap niet uitsluitend afhangen van het fiscale voordeel. Reken de totale kosten mee: notaris, boekhouder, jaarrekening, DGA-salaris. Als het netto voordeel na aftrek van alle kosten minder dan €3.000 per jaar is, kan de eenvoud van een eenmanszaak zwaarder wegen. Houd ook rekening met toekomstige wetswijzigingen: de overheid past regelmatig de tarieven en aftrekposten aan, waardoor het omslagpunt kan verschuiven.
Praktisch: hoe kies je de juiste rechtsvorm?
Begin met een eerlijke analyse van je situatie. Beantwoord de volgende vragen: wat is je verwachte winst voor de komende drie jaar? Hoe hoog is je aansprakelijkheidsrisico? Wil je personeel aannemen? Wil je investeerders aantrekken? Wil je je bedrijf op termijn verkopen? Op basis van deze antwoorden kun je een eerste richting bepalen. Bij twijfel: start als eenmanszaak en stap later over naar een BV als dat voordeliger blijkt.
Laat altijd een fiscalist of belastingadviseur een doorrekening maken op basis van jóuw cijfers. Algemene vuistregels zijn nuttig, maar je persoonlijke situatie (hypotheekrenteaftrek, toeslagen, partner, pensioenopbouw) bepaalt het werkelijke omslagpunt. Een doorrekening kost €200 tot €500 en kan je duizenden euro's per jaar besparen als blijkt dat je de verkeerde rechtsvorm hebt.
Houd er rekening mee dat de overstap van eenmanszaak naar BV relatief eenvoudig is, maar de omgekeerde weg (van BV terug naar eenmanszaak) complex en fiscaal onvoordelig. De BV moet dan worden ontbonden en geliquideerd, waarbij over alle reserves inkomstenbelasting wordt geheven. Kies daarom bewust: als je niet zeker weet of de BV voordelig is, kun je beter nog even wachten.
Je boekhoudsoftware moet beide rechtsvormen ondersteunen. Met JustRunBiz kun je zowel als eenmanszaak als met een BV werken. De boekhouding past zich automatisch aan: bij een eenmanszaak worden de juiste ondernemersfaciliteiten meegenomen, bij een BV wordt de vennootschapsbelasting correct berekend. Zo houd je je financiële administratie altijd op orde, welke rechtsvorm je ook kiest.
Samenvatting
De keuze tussen eenmanszaak en BV hangt af van drie factoren: belasting, aansprakelijkheid en groeiambitie. Bij een winst tot circa €100.000 is de eenmanszaak door ondernemersfaciliteiten vaak voordeliger. Boven de €100.000 à €130.000 wordt de BV fiscaal aantrekkelijker door de lagere VPB-tarieven. De BV biedt ook beperkte aansprakelijkheid en is beter geschikt als je wilt groeien, personeel wilt aannemen of investeerders wilt aantrekken. De extra kosten voor notaris, boekhouder en administratie moeten meegerekend worden. Start bij twijfel als eenmanszaak en stap over als de cijfers het rechtvaardigen.
Boekhouding voor elke rechtsvorm
JustRunBiz ondersteunt zowel eenmanszaak als BV. De boekhouding past zich automatisch aan op je rechtsvorm. Start vandaag gratis en houd je administratie moeiteloos op orde.
Gratis proberen