Zelfstandigenaftrek en startersaftrek: bedragen en voorwaarden

Wat is de zelfstandigenaftrek?

De zelfstandigenaftrek is een fiscale aftrekpost voor ondernemers die aan het urencriterium voldoen. Het is een vast bedrag dat je aftrekt van je winst uit onderneming, waardoor je over een lager bedrag inkomstenbelasting betaalt. De zelfstandigenaftrek is bedoeld om het ondernemerschap te stimuleren.

In 2025 bedraagt de zelfstandigenaftrek €2.470. In 2026 daalt dit bedrag naar €1.200 als onderdeel van het afbouwpad dat de overheid heeft ingezet. De komende jaren wordt de zelfstandigenaftrek verder afgebouwd tot uiteindelijk een bedrag rond de €900 in 2027.

De afbouw van de zelfstandigenaftrek is een bewuste keuze van de wetgever om het verschil in belastingdruk tussen werknemers en zelfstandigen te verkleinen. Tegelijkertijd is de arbeidskorting voor werknemers verhoogd, zodat het netto effect voor zelfstandigen met een modaal inkomen beperkt blijft.

Het is belangrijk om te beseffen dat de zelfstandigenaftrek alleen kan worden verrekend met winst uit onderneming. Als je winst lager is dan het bedrag van de zelfstandigenaftrek, kun je het onbenutte deel niet verrekenen met andere inkomsten. Het onbenutte deel mag je maximaal negen jaar vooruitschuiven.

Het urencriterium: 1.225 uur per jaar

Om recht te hebben op de zelfstandigenaftrek moet je voldoen aan het urencriterium. Dit houdt in dat je minimaal 1.225 uur per kalenderjaar besteedt aan werkzaamheden voor je onderneming. Dit komt neer op gemiddeld circa 24 uur per week.

Tot de uren die meetellen voor het urencriterium behoren alle uren die je direct of indirect besteedt aan je onderneming. Dit omvat niet alleen het uitvoeren van opdrachten, maar ook acquisitie, administratie, opleiding gerelateerd aan je vak, reistijd naar klanten en netwerken. Woon-werkverkeer telt echter niet mee.

Het urencriterium geldt per kalenderjaar, dus van 1 januari tot en met 31 december. Als je halverwege het jaar start als ondernemer, moet je in de resterende maanden toch aan 1.225 uur zien te komen. Er geldt geen evenredige vermindering bij een gebroken boekjaar.

De Belastingdienst kan vragen om bewijs dat je aan het urencriterium voldoet. Het is daarom verstandig om een urenadministratie bij te houden. Dit kan een eenvoudig spreadsheet zijn waarin je per dag vastlegt hoeveel uur je aan welke werkzaamheden hebt besteed.

De startersaftrek: extra aftrek voor nieuwe ondernemers

De startersaftrek is een extra aftrekpost bovenop de zelfstandigenaftrek voor ondernemers die aan het begin van hun ondernemerschap staan. In 2026 bedraagt de startersaftrek €2.123. Dit bedrag mag je maximaal drie keer claimen in de eerste vijf jaar dat je ondernemer bent.

Om in aanmerking te komen voor de startersaftrek moet je voldoen aan de zelfstandigenaftrek (inclusief het urencriterium) en mag je in de vijf voorafgaande kalenderjaren niet meer dan twee keer de zelfstandigenaftrek hebben toegepast. Dit voorkomt dat langdurige ondernemers zich als starter presenteren.

De startersaftrek is bijzonder waardevol in de opstartfase van een onderneming, wanneer de winsten doorgaans nog beperkt zijn. Door de combinatie van zelfstandigenaftrek en startersaftrek kan een startende ondernemer in 2026 een aftrek van €3.323 (€1.200 plus €2.123) realiseren.

Net als de zelfstandigenaftrek kan de startersaftrek alleen worden verrekend met winst uit onderneming. Als je winst onvoldoende is om de volledige aftrek te benutten, mag je het onbenutte deel doorschuiven naar toekomstige jaren, tot maximaal negen jaar.

MKB-winstvrijstelling: 12,7% in 2026

Naast de zelfstandigenaftrek en startersaftrek geldt voor alle IB-ondernemers de MKB-winstvrijstelling. Dit is een percentage van de winst dat is vrijgesteld van inkomstenbelasting. In 2025 bedroeg de MKB-winstvrijstelling 13,31%, in 2026 is dit verlaagd naar 12,7%.

De MKB-winstvrijstelling wordt berekend over de winst na aftrek van de ondernemersaftrekposten. Eerst trek je de zelfstandigenaftrek en eventuele startersaftrek af van je winst, en vervolgens wordt 12,7% van het resterende bedrag vrijgesteld. Over het bedrag na de MKB-winstvrijstelling betaal je inkomstenbelasting.

Een belangrijk voordeel van de MKB-winstvrijstelling is dat er geen urencriterium aan verbonden is. Elke IB-ondernemer heeft hier recht op, ongeacht het aantal gewerkte uren. Dit maakt de vrijstelling ook toegankelijk voor deeltijdondernemers die niet aan de 1.225 uur komen.

De MKB-winstvrijstelling is in de afgelopen jaren geleidelijk verlaagd. In 2022 bedroeg het percentage nog 14%, waarna het stapsgewijs is verlaagd naar 12,7% in 2026. Verdere verlaging in de komende jaren is niet uitgesloten, afhankelijk van het kabinetsbeleid.

Rekenvoorbeeld: belastingvoordeel berekenen

Stel je bent een startende zzp'er in 2026 met een winst uit onderneming van €60.000. Je voldoet aan het urencriterium en mag de startersaftrek toepassen. De berekening verloopt als volgt: winst €60.000, minus zelfstandigenaftrek €1.200, minus startersaftrek €2.123, geeft een tussenresultaat van €56.677.

Over dit tussenresultaat pas je de MKB-winstvrijstelling van 12,7% toe: €56.677 x 12,7% = €7.198. De belastbare winst uit onderneming bedraagt dan €56.677 - €7.198 = €49.479. Over dit bedrag betaal je inkomstenbelasting volgens de reguliere schijventarieven.

In box 1 geldt in 2026 een tarief van 35,82% tot circa €38.441 en 49,50% daarboven. De inkomstenbelasting over €49.479 bedraagt dan circa €38.441 x 35,82% + €11.038 x 49,50% = €13.770 + €5.464 = €19.234. Zonder de aftrekposten had je meer belasting betaald.

Het totale fiscale voordeel van de ondernemersaftrekposten in dit voorbeeld bedraagt circa €4.600 aan lagere belasting. Dit is het verschil tussen de belasting over €60.000 en de belasting over €49.479. Naarmate je winst hoger is, neemt het absolute voordeel toe door het progressieve tarief.

Meewerkaftrek voor de partner

Als je partner meewerkt in je onderneming zonder daarvoor een marktconforme vergoeding te ontvangen, kun je de meewerkaftrek toepassen. De hoogte van de meewerkaftrek hangt af van het aantal uren dat je partner meewerkt. Bij minimaal 525 uur per jaar bedraagt de aftrek 1,25% van de winst.

De meewerkaftrek loopt op bij meer uren: bij 875 uur is het 2%, bij 1.225 uur is het 3% en bij 1.750 uur of meer bedraagt de aftrek 4% van de winst. Het is dus lonend als je partner substantieel bijdraagt aan de onderneming. De partner hoeft geen eigen onderneming te hebben.

In de praktijk is de meewerkaftrek minder populair geworden. Het alternatief, een reele arbeidsbeloning betalen aan je partner, is fiscaal vaak voordeliger. Je partner bouwt dan eigen rechten op voor de inkomstenbelasting en sociale zekerheid, en de arbeidsbeloning is aftrekbaar van je winst.

De keuze tussen meewerkaftrek en een reele arbeidsbeloning hangt af van de specifieke situatie. Bij een lage winst kan de meewerkaftrek voordeliger zijn, bij een hogere winst is een arbeidsbeloning vaak beter. Laat een belastingadviseur een berekening maken voor jouw situatie.

Afbouwpad zelfstandigenaftrek tot 2030

De zelfstandigenaftrek wordt sinds 2020 stapsgewijs afgebouwd. In 2020 bedroeg de aftrek nog €7.030, in 2023 was dit €5.030 en in 2025 is het €2.470. In 2026 daalt het bedrag verder naar €1.200. De verwachting is dat de aftrek in 2027 uitkomt op circa €900.

De afbouw is onderdeel van het bredere beleid om de fiscale behandeling van werknemers en zelfstandigen meer in balans te brengen. De Commissie Borstlap en het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) ZZP hebben geconstateerd dat de fiscale voordelen voor zzp'ers een ongelijk speelveld creeerden.

Om de gevolgen van de afbouw te compenseren, is de arbeidskorting voor alle werkenden verhoogd. Hierdoor profiteren ook zzp'ers van een hogere korting op de inkomstenbelasting. Het netto effect verschilt per inkomensniveau, maar voor veel zzp'ers is de koopkrachtdaling beperkt.

Voor zzp'ers met een lagere winst kan de afbouw wel merkbaar zijn. Het is daarom verstandig om tijdig te kijken naar alternatieven, zoals het vormen van een fiscale oudedagsreserve (FOR), het maximaal benutten van de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA) of de overstap naar een BV-structuur.

Overige aftrekposten voor ondernemers

Naast de zelfstandigenaftrek en startersaftrek bestaan er nog diverse andere aftrekposten voor IB-ondernemers. De kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA) biedt een aftrek bij investeringen in bedrijfsmiddelen tussen €2.801 en €387.580 in 2026. Het maximale aftrekpercentage bedraagt 28% bij investeringen rond €60.000.

De fiscale oudedagsreserve (FOR) stelt je in staat om een deel van je winst te reserveren voor je pensioen. Je mag jaarlijks 9,44% van je winst doteren, met een maximum van €10.087 in 2025. Let op: de FOR is een uitstel van belasting, geen afstel. Bij staking of pensionering moet je alsnog afrekenen, tenzij je een lijfrente aanschaft.

De energie-investeringsaftrek (EIA) en milieu-investeringsaftrek (MIA) bieden extra aftrek bij investeringen in energiezuinige of milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen. De EIA bedraagt 40% van het investeringsbedrag, de MIA varieert van 27% tot 45%. Beide regelingen zijn combineerbaar met de KIA.

De willekeurige afschrijving voor starters (WAS) biedt de mogelijkheid om investeringen in het eerste jaar volledig af te schrijven in plaats van over meerdere jaren. Dit levert een liquiditeitsvoordeel op doordat je in het startjaar een lagere belastbare winst hebt. De WAS is alleen beschikbaar voor starters die ook de startersaftrek mogen toepassen.

• Zelfstandigenaftrek: €1.200 in 2026
• Startersaftrek: €2.123 extra, maximaal 3 keer in 5 jaar
• MKB-winstvrijstelling: 12,7% van de winst na aftrek
• Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA): tot 28% van de investering
• Fiscale oudedagsreserve (FOR): 9,44% van de winst, max €10.087
• Energie-investeringsaftrek (EIA): 40% van de investering
• Milieu-investeringsaftrek (MIA): 27% tot 45% van de investering

IB-ondernemer of BV: wanneer overstappen?

Met de afbouw van de zelfstandigenaftrek wordt de BV-structuur voor steeds meer ondernemers fiscaal aantrekkelijk. Als vuistregel geldt dat bij een winst boven circa €100.000 tot €120.000 per jaar de BV voordeliger kan zijn dan een eenmanszaak of VOF. Dit omslagpunt is door de afbouw van de zelfstandigenaftrek de afgelopen jaren gedaald.

In een BV betaal je vennootschapsbelasting over de winst: 19% over de eerste €200.000 en 25,8% daarboven. Vervolgens betaal je box 2-heffing over het dividend: 24,5% over de eerste €67.000 en 33% daarboven. De gecombineerde belastingdruk is bij hogere winsten vaak lager dan het toptarief van 49,50% in box 1.

De overstap naar een BV brengt ook kosten en administratieve verplichtingen met zich mee. Je hebt een notaris nodig voor de oprichting, je moet een jaarrekening opstellen en je bent verplicht een gebruikelijk loon vast te stellen van minimaal €56.000 in 2026. Dit gebruikelijk loon wordt belast in box 1.

Laat een gespecialiseerde belastingadviseur een vergelijkende berekening maken voor jouw specifieke situatie. Factoren zoals de hoogte van je winst, je investeringspatroon, je pensioenopbouw en je toekomstplannen spelen allemaal een rol bij de keuze tussen IB-ondernemerschap en een BV.

Tips om je belastingdruk als zzp'er te verlagen

Zorg ervoor dat je voldoet aan het urencriterium van 1.225 uur. Dit is de sleutel tot de zelfstandigenaftrek en diverse andere faciliteiten. Registreer je uren nauwkeurig en bewaar documentatie zoals agenda's, reisoverzichten en klantcorrespondentie als bewijs.

Maak optimaal gebruik van investeringsaftrekken. Als je van plan bent om bedrijfsmiddelen aan te schaffen, bekijk dan of de investering in aanmerking komt voor de KIA, EIA of MIA. Door investeringen te plannen in het juiste jaar kun je het fiscale voordeel maximaliseren.

Overweeg om een fiscale oudedagsreserve (FOR) op te bouwen. Hoewel het een uitstel van belasting is, lever je hiermee op korte termijn een liquiditeitsvoordeel op. Combineer de FOR met een jaarlijkse lijfrentepremie om het belastinguitstel om te zetten in een definitief voordeel.

Houd je administratie op orde en bewaar alle bonnetjes en facturen. Een goede administratie is niet alleen wettelijk verplicht, maar helpt ook om geen aftrekposten te missen. Veel ondernemers laten geld liggen doordat ze zakelijke kosten niet of niet volledig in aftrek brengen.