Subsidies voor ondernemers: compleet overzicht 2026

Waarom subsidies benutten als ondernemer?

Subsidies en fiscale regelingen zijn een belangrijk instrument van de overheid om ondernemerschap te stimuleren. Ze verlagen de kosten van investeringen, innovatie en verduurzaming, waardoor projecten rendabel worden die anders niet haalbaar zouden zijn. Voor veel MKB-bedrijven kan een subsidie het verschil maken tussen wel of niet investeren.

Toch laten veel ondernemers geld liggen. Onderzoek van de Kamer van Koophandel toont aan dat slechts een op de vijf ondernemers gebruik maakt van beschikbare regelingen. Vaak is onbekendheid de oorzaak, maar ook de vermeende complexiteit van aanvraagprocedures schrikt ondernemers af. In werkelijkheid zijn veel regelingen eenvoudiger dan gedacht.

Het is verstandig om subsidies strategisch te benaderen. Breng eerst in kaart welke investeringen je de komende jaren wilt doen en zoek vervolgens welke regelingen daarop aansluiten. De RVO Subsidiewijzer (rvo.nl) is een uitstekend startpunt. Je kunt ook een subsidieadviseur inschakelen die op no-cure-no-pay basis werkt.

In dit overzicht behandelen we de belangrijkste landelijke regelingen voor 2026. Houd er rekening mee dat er daarnaast ook provinciale en gemeentelijke subsidies bestaan die per regio verschillen. Check altijd de website van je provincie en gemeente voor aanvullende mogelijkheden.

EIA: Energie-investeringsaftrek

De Energie-investeringsaftrek (EIA) is een fiscale regeling waarmee je 45,5% van de investeringskosten in energiebesparende bedrijfsmiddelen extra mag aftrekken van de fiscale winst. Dit komt bovenop de reguliere afschrijving. Het effectieve belastingvoordeel bedraagt daardoor circa 11% van het investeringsbedrag bij een vennootschapsbelastingtarief van 25,8%.

De EIA geldt voor investeringen die zijn opgenomen op de Energielijst, die jaarlijks door RVO wordt vastgesteld. Denk aan LED-verlichting, warmtepompen, isolatiemaatregelen, energiezuinige productiemachines en laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen. De minimale investering per bedrijfsmiddel bedraagt €2.500.

De aanvraag moet binnen drie maanden na de opdrachtverstrekking of aanschaf worden ingediend bij RVO. Dit is een harde deadline: een te late aanvraag wordt zonder uitzondering afgewezen. Het totale EIA-budget voor 2026 bedraagt circa €250 miljoen, maar de regeling is niet begrensd per ondernemer.

De EIA is te combineren met andere regelingen zoals de MIA/Vamil en de ISDE. Let wel op dat je niet dezelfde investering dubbel kunt opvoeren. Een energieadviseur of fiscalist kan je helpen om de optimale combinatie van regelingen te bepalen voor jouw specifieke investering.

MIA/Vamil: milieu-investeringen

De Milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil) zijn twee fiscale regelingen die milieuvriendelijke investeringen stimuleren. De MIA biedt een extra aftrek van 27%, 36% of 45% van het investeringsbedrag, afhankelijk van de milieucategorie van het bedrijfsmiddel.

De Vamil stelt je in staat om 75% van de investering willekeurig (versneld) af te schrijven. Dit levert een liquiditeitsvoordeel op doordat je de belastingbetaling naar voren haalt. De MIA en Vamil zijn onderling combineerbaar en ook te combineren met de EIA, mits het om verschillende bedrijfsmiddelen gaat.

Investeringen die in aanmerking komen, staan op de jaarlijkse Milieulijst van RVO. Voorbeelden zijn elektrische bedrijfswagens, circulaire productiemiddelen, waterbesparende systemen, biologische gewasbeschermingsmiddelen en duurzame bouwmaterialen. De lijst wordt elk jaar geactualiseerd.

Net als bij de EIA geldt een aanvraagtermijn van drie maanden na opdrachtverstrekking. De minimale investering bedraagt €2.500 per bedrijfsmiddel. Het totale MIA/Vamil-budget voor 2026 bedraagt circa €169 miljoen. Bij overschrijding van het budget worden de percentages evenredig verlaagd.

ISDE: subsidie voor warmtepompen, isolatie en zonnepanelen

De Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE) is een directe subsidie voor de aanschaf van warmtepompen, zonneboilers, isolatiemaatregelen en aansluiting op een warmtenet. Anders dan de EIA en MIA gaat het hier om een directe financiele bijdrage, niet om een fiscale aftrek.

Voor zakelijke gebruikers bedraagt de ISDE-subsidie een vast bedrag per maatregel. Voor een warmtepomp ligt dit tussen de €500 en €3.000, afhankelijk van het type en vermogen. Voor isolatiemaatregelen geldt een bedrag per vierkante meter, bijvoorbeeld circa €5 tot €15 per m2 voor spouwmuurisolatie.

De aanvraag verloopt via de website van RVO en moet worden ingediend binnen zes maanden na installatie. Je hebt facturen en een installatieverklaring nodig. Het budget voor de ISDE wordt jaarlijks vastgesteld. In 2026 is circa €300 miljoen beschikbaar voor zowel particulieren als zakelijke aanvragers.

De ISDE is met name interessant voor ondernemers met eigen bedrijfspanden. Door te combineren met de EIA kun je zowel een directe subsidie als een fiscale aftrek ontvangen voor dezelfde investering, mits het bedrijfsmiddel op zowel de Energielijst als de ISDE-lijst staat.

SDE++: subsidie voor duurzame energieopwekking

De Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) is de grootste subsidieregeling van Nederland, met een jaarlijks budget van meerdere miljarden euro's. De regeling vergoedt het verschil tussen de kostprijs van duurzame energie en de marktprijs van fossiele energie over een periode van 12 tot 15 jaar.

De SDE++ is bedoeld voor grootschalige projecten zoals zonneparken, windturbines, biomassacentrales, geothermie en industriele elektrificatie. De minimale projectomvang varieert per technologie, maar is doorgaans te groot voor individuele MKB-bedrijven. Wel kunnen MKB-bedrijven deelnemen via cooperaties of gezamenlijke projecten.

De aanvraagprocedure verloopt in faseronden. In elke fase wordt het maximale subsidiebedrag per kWh verhoogd. Projecten met de laagste kosten maken in de eerste fases al kans, waardoor de regeling kostenefficient is. De concurrentie is groot en niet alle aanvragen worden gehonoreerd.

Voor kleinere duurzame energieprojecten is de ISDE doorgaans geschikter. Als je overweegt om een groot zonnedak of windturbine te realiseren, is het raadzaam om een gespecialiseerd adviesbureau in te schakelen voor de SDE++ aanvraag.

WBSO: R&D en innovatie

De Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk (WBSO) is de belangrijkste fiscale innovatieregeling van Nederland. De regeling biedt een korting op de af te dragen loonbelasting en premies voor werknemers die R&D-werkzaamheden verrichten. Voor zelfstandigen geldt een extra aftrekpost op de winst.

Het WBSO-voordeel bedraagt 32% over de eerste €350.000 aan R&D-kosten en 16% over het meerdere. Voor startende ondernemers geldt een verhoogd percentage van 40% over de eerste schijf. Het totale WBSO-budget voor 2026 bedraagt circa €1,6 miljard, waarmee het de grootste innovatieregeling is.

R&D in de zin van de WBSO omvat technisch wetenschappelijk onderzoek en de ontwikkeling van technisch nieuwe producten, processen of programmatuur. Het gaat om werkzaamheden waarbij een technisch probleem wordt opgelost waarvoor geen bestaande oplossing beschikbaar is. Marktonderzoek en organisatorische innovatie vallen buiten de regeling.

De WBSO-aanvraag moet worden ingediend voordat je met het R&D-project start. Je kunt per kalenderjaar maximaal vier aanvragen indienen. RVO beoordeelt of de werkzaamheden kwalificeren als S&O en kent een bepaald aantal uren toe. Na afloop van het project dien je een mededeling in over de daadwerkelijk bestede uren.

BMKB: borgstelling voor MKB-leningen

De Borgstelling MKB-kredieten (BMKB) is geen subsidie maar een garantieregeling. De overheid staat borg voor een deel van de banklening, waardoor ondernemers die onvoldoende zekerheden kunnen bieden toch financiering kunnen krijgen. De BMKB verlaagt het risico voor de bank en vergroot daarmee de leningkansen.

De BMKB-borgstelling bedraagt maximaal 67,5% van het krediet, met een maximum van €1,5 miljoen. De ondernemer betaalt een eenmalige provisie van 2% tot 3,9% over het borgstellingskrediet. De looptijd bedraagt maximaal 12 jaar voor investeringskredieten en 4 jaar voor werkkapitaalkredieten.

De aanvraag verloopt via je bank. De bank beoordeelt de kredietwaardigheid en dient de BMKB-aanvraag in bij RVO. Je hoeft als ondernemer dus niet zelf contact op te nemen met RVO. Wel is het verstandig om bij je bank expliciet te vragen naar de BMKB-mogelijkheid als je een lening aanvraagt.

De BMKB is beschikbaar voor MKB-bedrijven met maximaal 250 werknemers en een jaaromzet tot €50 miljoen. Starters komen ook in aanmerking via de speciale BMKB-startersregeling, waarbij de borgstelling kan oplopen tot 80%. Dit maakt de BMKB een van de meest toegankelijke financieringsregelingen voor startende ondernemers.

Groeifaciliteit en Innovatiekrediet

De Groeifaciliteit is een garantieregeling voor risicokapitaal. De overheid garandeert 50% van nieuwe achtergestelde leningen en aandelenkapitaal dat banken en participatiemaatschappijen verstrekken aan MKB-bedrijven. Het maximale garantiebedrag bedraagt €25 miljoen per onderneming. De regeling is met name geschikt voor groeiende bedrijven die risicodragend vermogen nodig hebben.

Het Innovatiekrediet is een lening van de overheid voor veelbelovende innovatieve projecten in de klinische ontwikkelfase of de technische ontwikkelfase. Het krediet bedraagt maximaal 35% van de totale projectkosten voor technische ontwikkeling en maximaal 25% voor klinische ontwikkeling, met een maximum van €10 miljoen.

Het bijzondere aan het Innovatiekrediet is dat het alleen hoeft te worden terugbetaald als het project succesvol is. Als de innovatie mislukt, wordt het krediet (gedeeltelijk) kwijtgescholden. Dit maakt het een aantrekkelijke optie voor risicovolle innovatieprojecten waar banken doorgaans niet aan willen financieren.

Beide regelingen worden uitgevoerd door RVO. De aanvraagprocedure is uitgebreider dan bij fiscale regelingen: je hebt een gedetailleerd businessplan, financiele prognoses en een projectplan nodig. Schakel een financieel adviseur in om de kans op toekenning te vergroten.

MIT en STEW: innovatie en scholing

De MKB Innovatiestimulering Topsectoren (MIT) is een subsidieregeling die MKB-bedrijven helpt om te innoveren binnen de topsectoren. De regeling kent verschillende instrumenten: haalbaarheidsprojecten (subsidie tot €20.000), R&D-samenwerkingsprojecten (subsidie tot €350.000) en innovatiemakelaars die MKB-bedrijven koppelen aan kennispartners.

De STAP-regeling (Stimulans Arbeidsmarktpositie) voor individuele scholing is in 2024 beeindigd. In plaats daarvan investeert de overheid via de SLIM-regeling (Stimuleringsregeling Leren en ontwikkelen in het MKB) in scholing voor werkenden in het MKB. MKB-bedrijven kunnen subsidie aanvragen voor een opleidings- en ontwikkelplan.

De SLIM-subsidie bedraagt maximaal 60% van de subsidiabele kosten voor kleine bedrijven en 40% voor middelgrote bedrijven. Het maximum per aanvraag is €25.000. Subsidiabele activiteiten zijn onder meer het ontwikkelen van een opleidingsplan, het realiseren van een bedrijfsschool of het bieden van een praktijkleerplaats.

Daarnaast biedt het Nationaal Groeifonds financiering voor grootschalige projecten op het gebied van kennisontwikkeling, R&D en innovatie. Hoewel dit fonds primair is gericht op consortia en grote initiatieven, kunnen MKB-bedrijven als partner deelnemen aan gehonoreerde projecten.

Gemeentelijke en provinciale subsidies

Naast landelijke regelingen bieden ook gemeenten en provincies subsidies aan ondernemers. Deze regelingen variieren sterk per regio en worden vaak onderschat. Voorbeelden zijn subsidies voor gevelverbetering, duurzaamheidsmaatregelen, startersondersteuning, digitalisering en winkelgebiedverbetering.

Provincies hebben eigen economische stimuleringsprogramma's. De provincie Noord-Brabant biedt bijvoorbeeld subsidies voor innovatie en export via BOM (Brabantse Ontwikkelings Maatschappij). Gelderland heeft de Gelderse Maatschappij voor Innovatie (Oost NL) en Limburg kent de LIOF. Deze organisaties bieden naast subsidies ook advies en netwerk.

De Europese Unie financiert via de structuurfondsen (EFRO, ESF+) projecten in Nederlandse regio's. Deze middelen worden doorgaans verdeeld via regionale programma's. Check bij je regionale ontwikkelingsmaatschappij of er EU-subsidies beschikbaar zijn voor jouw type project.

Een handige manier om alle beschikbare regelingen te vinden is de Subsidiewijzer van RVO (rvo.nl/subsidies-regelingen). Door een aantal vragen te beantwoorden over je bedrijf en je plannen, krijg je een overzicht van alle relevante regelingen. Ook de website vindsubsidies.nl biedt een overzicht van lokale en regionale regelingen.

Tips voor een succesvolle subsidieaanvraag

Begin met het in kaart brengen van je investeringsplannen voor de komende twee jaar. Maak een overzicht van geplande investeringen in verduurzaming, innovatie, digitalisering en scholing. Zoek vervolgens per investering welke regelingen van toepassing zijn. Combineer waar mogelijk meerdere regelingen voor maximaal voordeel.

Houd rekening met aanvraagtermijnen en budgetlimieten. Veel regelingen hanteren een first-come-first-served principe of werken met tenderprocedures. Dien je aanvraag zo vroeg mogelijk in en zorg dat alle documentatie compleet is. Een onvolledige aanvraag leidt tot vertraging of afwijzing.

Bewaar alle facturen, offertes en betalingsbewijzen zorgvuldig. Bij controle door RVO of de Belastingdienst moet je kunnen aantonen dat de investering daadwerkelijk is gedaan en aan de voorwaarden voldoet. Een goede administratie is dus niet alleen nuttig voor je boekhouding, maar ook voor je subsidieaanvragen.

Overweeg het inschakelen van een subsidieadviseur, met name voor complexere regelingen zoals de SDE++, het Innovatiekrediet of Europese subsidies. Veel adviseurs werken op no-cure-no-pay basis, waardoor je alleen betaalt als de subsidie wordt toegekend. Dit verlaagt de drempel om professionele hulp in te schakelen.

• Breng je investeringsplannen in kaart voor de komende twee jaar
• Check de RVO Subsidiewijzer voor alle relevante regelingen
• Let op aanvraagtermijnen: vaak drie maanden na opdrachtverstrekking
• Combineer regelingen (EIA + ISDE, WBSO + MIT) voor maximaal voordeel
• Bewaar alle facturen en betalingsbewijzen zorgvuldig
• Overweeg een subsidieadviseur op no-cure-no-pay basis