Legionella beheersplan: wanneer verplicht en wat erin hoort
Voor een deel van de gebouwen in Nederland geldt een bijzondere zorgplicht rond legionella. Die zogenoemde prioritaire instellingen moeten een risicoanalyse laten uitvoeren, een beheersplan hebben en de uitvoering daarvan aantoonbaar bijhouden.
Voor wie het geldt
De zwaarste eisen gelden voor locaties waar mensen verblijven die extra kwetsbaar zijn of waar veel wisselende gebruikers komen: zorginstellingen, hotels en andere logiesverblijven, campings, badinrichtingen, penitentiaire inrichtingen en bepaalde opvanglocaties. Voor deze prioritaire instellingen is een risicoanalyse en beheersplan verplicht.
Voor andere gebouwen geldt een algemene zorgplicht voor de kwaliteit van het drinkwater. Ook zonder formele verplichting is beheersing verstandig zodra er sprake is van weinig doorstroming, lauwe leidingen of aerosolvorming, want dat is de combinatie waarin legionella gedijt.
Van risicoanalyse naar beheersplan
De risicoanalyse brengt de drinkwaterinstallatie in kaart en zoekt de plekken op waar het risico ontstaat: dode leidingen die niet meer doorstromen, tappunten die zelden gebruikt worden, warmwater dat niet warm genoeg is, koudwater dat te warm wordt, en plekken waar aerosolen vrijkomen zoals douches.
Het beheersplan vertaalt die bevindingen naar concrete maatregelen met een frequentie: welke tappunten wanneer gespoeld worden, waar en hoe vaak temperaturen worden gemeten, welke technische aanpassingen nodig zijn, en waar en wanneer monsters worden genomen. Het plan is pas iets waard als de uitvoering ervan wordt bijgehouden.
Voor het opstellen van de analyse en het plan wordt in de praktijk gewerkt met gecertificeerde adviseurs. Monsters worden genomen en geanalyseerd door een daarvoor geaccrediteerd laboratorium; dat is niet iets wat je zelf doet.
Wat je per beheersronde vastlegt
Registreer per ronde: welke tappunten zijn gespoeld en hoe lang, de gemeten temperaturen van koud en warm water op de daarvoor aangewezen punten, de temperatuur van het warmwatertoestel, welke afwijkingen zijn aangetroffen en welke maatregel daarop is genomen, en of er monsters zijn genomen en op welke punten.
Die registratie is het logboek waar een toezichthouder naar vraagt. Ontbrekende rondes zijn daarin net zo zichtbaar als uitgevoerde: een gat in de reeks is moeilijker uit te leggen dan een afwijking die je hebt vastgesteld en opgelost.
Bij een normoverschrijding gelden meldings- en maatregelverplichtingen. Leg vast wanneer de uitslag binnenkwam, wie is geinformeerd en welke maatregelen zijn getroffen, inclusief de hercontrole.
Samenvatting
Welke instellingen een risicoanalyse en beheersplan nodig hebben, wat er in het plan hoort en welke beheersmaatregelen je periodiek vastlegt.
Het logboek dat de toezichthouder wil zien
Leg beheersrondes vast per installatie en per tappunt, met temperaturen en afwijkingen. Het overzicht bouwt zichzelf op in plaats van dat je het achteraf reconstrueert.
Gratis proberen