Is de AOV verplicht voor zzp-ers in 2027?

Ja, het kabinet heeft een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering aangekondigd voor alle zelfstandigen, met een verwachte ingangsdatum van 1 januari 2027. De basisverzekering biedt een uitkering op bijstandsniveau. Zzp'ers met een private AOV die minimaal dezelfde dekking biedt, kunnen een opt-out kiezen.

Is de AOV-premie fiscaal aftrekbaar?

Ja, de AOV-premie is volledig aftrekbaar als bedrijfskosten in de inkomstenbelasting. Bij een belastingtarief van 36,97% bespaar je effectief ruim een derde van de bruto premie aan belasting. De uitkering bij arbeidsongeschiktheid is wel belast als inkomen.

AOV voor ZZP'ers vergelijken: kosten, dekking en tips 2026 | JustRunBiz

Wat is een AOV en waarom heb je die nodig?

Een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) keert een maandelijks bedrag uit als je door ziekte of een ongeval niet meer kunt werken. Voor werknemers regelt de werkgever dit via de Ziektewet en WIA, maar als zzp'er heb je dit vangnet niet. Zonder AOV val je bij langdurige arbeidsongeschiktheid terug op de bijstand, momenteel circa €1.200 netto per maand voor een alleenstaande.

De cijfers zijn veelzeggend: jaarlijks raakt ongeveer 4% van de werkende bevolking langdurig arbeidsongeschikt. Bij fysiek zware beroepen ligt dit percentage hoger, tot 7% in de bouw en 6% in de transport. Psychische klachten zoals burn-out zijn inmiddels de belangrijkste oorzaak van langdurige uitval en treffen ook zzp'ers in kantoorwerk.

Het risico is niet alleen medisch maar ook financieel. Uit onderzoek van het Nibud blijkt dat 60% van de zzp'ers minder dan 3 maanden aan financiele reserves heeft. Na die periode komen de vaste lasten, hypotheek en levensonderhoud in gevaar. Een AOV beschermt je tegen dit scenario.

Toch heeft slechts 20% tot 25% van de zzp'ers in Nederland een AOV. De belangrijkste redenen om geen AOV af te sluiten zijn de hoge premie, gezondheidsverklaring en de overtuiging dat 'het mij niet overkomt'. De verplichte AOV die in 2027 ingaat, moet dit veranderen.

De verplichte AOV voor zzp-ers vanaf 2027

Het kabinet heeft besloten dat er een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering komt voor alle zelfstandigen. De verwachte ingangsdatum is 1 januari 2027, na jarenlange politieke discussie. De verplichte verzekering wordt uitgevoerd door het UWV en biedt een basisuitkering op bijstandsniveau, circa 70% van het minimumloon.

De premie voor de verplichte basisverzekering wordt geschat op 6,5% tot 8% van het belastbaar inkomen, met een maximum premie-inkomen dat gelijk is aan het maximum dagloon (circa €70.000 per jaar in 2026). De exacte premie hangt af van de definitieve wetgeving en de solidariteitsafspraken.

Zzp'ers krijgen de mogelijkheid om een opt-out te kiezen als ze een private AOV afsluiten die minimaal dezelfde dekking biedt als de verplichte basisverzekering. Dit betekent dat een private AOV aantrekkelijk blijft voor zzp'ers die een hogere uitkering willen dan het bijstandsniveau.

Er komt een wachttijd van 52 weken in de verplichte regeling, vergelijkbaar met de Ziektewet voor werknemers. Tijdens die wachttijd moet je als zzp'er zelf je inkomen regelen, via spaargeld, een aanvullende verzekering of een broodfonds. Dit maakt een aanvullende private AOV of een broodfonds-lidmaatschap extra waardevol.

Kosten van een AOV: wat bepaalt de premie?

De premie van een AOV hangt af van meerdere factoren: je beroep, leeftijd, gewenst verzekerd bedrag, eigenrisicoperiode (wachttijd), eindleeftijd en het arbeidsongeschiktheidscriterium. Een 35-jarige zzp'er met een kantoorberoep betaalt gemiddeld €200 tot €350 per maand voor een verzekerd bedrag van €30.000 per jaar.

Je beroep is de grootste premiefactor. Verzekeraars delen beroepen in risicoklassen in. Beroepsklasse 1 (kantoorwerk, ICT, consultancy) is het goedkoopst. Beroepsklasse 4 of 5 (bouw, transport, horeca) is het duurst, met premies die 2 tot 3 keer hoger liggen dan voor kantoorwerk.

De eigenrisicoperiode is de wachttijd voordat de uitkering ingaat. Hoe langer de wachttijd, hoe lager de premie. Een wachttijd van 30 dagen is het duurst, 365 dagen het goedkoopst. Door de wachttijd te verlengen van 30 naar 180 dagen, bespaar je 30% tot 40% op de premie. Overbrugt je die periode met spaargeld of een broodfonds.

De eindleeftijd bepaalt tot welke leeftijd je verzekerd bent. De standaard is de AOW-leeftijd (momenteel 67 jaar en 3 maanden). Een lagere eindleeftijd van 60 of 62 jaar verlaagt de premie met 10% tot 20%, maar betekent een gat tot je pensioenleeftijd.

Arbeidsongeschiktheidscriterium: gangbaar of beroeps?

Het arbeidsongeschiktheidscriterium bepaalt wanneer je als arbeidsongeschikt wordt beoordeeld. Er zijn drie varianten: beroepsarbeidsongeschiktheid, gangbare arbeidsongeschiktheid en passende arbeidsongeschiktheid. Dit is een van de belangrijkste keuzes bij het afsluiten van een AOV.

Bij beroepsarbeidsongeschiktheid word je beoordeeld op je vermogen om je eigen beroep uit te oefenen. Als een timmerman zijn handen niet meer kan gebruiken, is hij beroepsarbeidsongeschikt, ook als hij in theorie ander werk zou kunnen doen. Dit biedt de beste bescherming maar is ook het duurst.

Bij gangbare arbeidsongeschiktheid kijkt de verzekeraar naar alle werkzaamheden die bij je opleiding en ervaring passen. De eerder genoemde timmerman zou dan worden beoordeeld op zijn vermogen om ander passend werk te doen, zoals werkvoorbereider of tekenaar. De premie is 15% tot 25% lager, maar de dekking is minder ruim.

Passende arbeidsongeschiktheid is de meest beperkende variant: je wordt beoordeeld op elk werk dat je theoretisch kunt verrichten. Deze variant wordt zelden geadviseerd omdat je pas een uitkering krijgt als je vrijwel niets meer kunt. Kies bij voorkeur voor beroeps- of gangbare arbeidsongeschiktheid.

AOV vergelijken: waar let je op?

Bij het vergelijken van AOV's is de premie belangrijk, maar niet allesbepalend. Vergelijk op basis van de totale voorwaarden: het arbeidsongeschiktheidscriterium, de indexering van de uitkering, de dekkingsgraad en de uitsluitingen. Een goedkope AOV met slechte voorwaarden is duurkoop.

Let op de indexering van het verzekerd bedrag en de uitkering. Bij een gelijkblijvend verzekerd bedrag neemt de koopkracht van je uitkering af door inflatie. Kies voor een verzekering met indexatie van zowel het verzekerd bedrag als de uitkering. De meerkosten zijn circa 10% tot 15% van de premie.

Check de uitsluitingen en acceptatievoorwaarden. De meeste verzekeraars vragen een gezondheidsverklaring en kunnen bepaalde aandoeningen uitsluiten van dekking. Als je al klachten hebt, worden deze mogelijk uitgesloten of krijg je een premieopslag. Vergelijk hoe verschillende verzekeraars omgaan met bestaande klachten.

Bekende AOV-aanbieders voor zzp'ers zijn Nationale-Nederlanden, Movir, De Amersfoortse, a.s.r., Aegon en ARAG. Gebruik vergelijkingssites zoals Independer, Poliswijzer of een gespecialiseerde verzekeringsadviseur om offertes op te vragen. Een adviseur kost €500 tot €1.500 maar kan je duizenden euros besparen door de juiste keuze.

Fiscale aftrek van de AOV-premie

De premie voor een AOV is volledig fiscaal aftrekbaar als bedrijfskosten voor zzp'ers en ondernemers in de inkomstenbelasting. Dit geldt ook voor DGA's die een AOV via hun BV afsluiten. De aftrek verlaagt je belastbaar inkomen en daarmee je belastingdruk.

Het netto-effect van de aftrek hangt af van je marginale belastingtarief. In 2026 betaal je in de eerste schijf 36,97% inkomstenbelasting (tot circa €76.000) en daarboven 49,50%. Bij een bruto AOV-premie van €300 per maand en een tarief van 36,97% bespaar je circa €111 per maand aan belasting. Je nettopremie is dan effectief €189.

DGA's hebben een extra optie: de AOV kan worden afgesloten op naam van de BV. De premie is dan een bedrijfslast voor de BV en verlaagt de vennootschapsbelasting. De uitkering bij arbeidsongeschiktheid gaat naar de BV, die het bedrag vervolgens als loon uitkeert aan de DGA.

Houd er rekening mee dat de uitkering bij arbeidsongeschiktheid belast wordt als inkomen. Je ontvangt dus niet het volledige verzekerde bedrag netto. Bereken je benodigde netto-inkomen en verzeker een bruto bedrag dat na belasting voldoende oplevert om je vaste lasten te dekken.

Alternatieven voor een AOV

Een broodfonds is een populair alternatief voor zzp'ers. Een groep van 20 tot 50 zelfstandigen legt maandelijks geld in een gezamenlijke pot. Bij ziekte ontvang je een uitkering uit deze pot, doorgaans voor maximaal 2 jaar. De maandelijkse inleg is €113,50 voor een uitkering van €2.750 per maand (schenkingsvrijstelling 2026).

Het voordeel van een broodfonds is de lage kosten en het ontbreken van een gezondheidsverklaring. Het nadeel is de beperkte uitkeringsduur van maximaal 2 jaar en het risico dat de pot leegloopt bij veel claims. Een broodfonds is daarom geen volwaardig alternatief voor een AOV, maar kan wel de eigenrisicoperiode overbruggen.

Een schenkkring werkt vergelijkbaar maar op basis van schenkingen in plaats van een gezamenlijke pot. Leden schenken onderling aan het zieke lid. Het fiscale voordeel is dat schenkingen onder de vrijstelling vallen. De maximale uitkering en duur zijn vergelijkbaar met een broodfonds.

Zelf sparen is het meest flexibele alternatief, maar vereist discipline en een lange adem. Om dezelfde bescherming te bieden als een AOV van €30.000 per jaar tot je 67e, moet je als 35-jarige circa €400.000 tot €500.000 opzij hebben gezet. Voor de meeste zzp'ers is dit onhaalbaar, waardoor sparen alleen werkt als aanvulling op een AOV of broodfonds.

AOV en je beroep: premieverschillen per sector

De beroepsklasse-indeling varieert per verzekeraar. Dezelfde zzp'er kan bij de ene verzekeraar in klasse 2 vallen en bij de andere in klasse 3. Dit leidt tot premieverschillen van honderden euros per jaar. Vergelijk daarom altijd meerdere verzekeraars, specifiek voor jouw beroep.

Zzp'ers in de ICT, financiele dienstverlening en consultancy vallen doorgaans in de laagste beroepsklasse (1 of 2) en betalen de laagste premies. Een 40-jarige ICT-consultant betaalt circa €180 tot €280 per maand voor een verzekerd bedrag van €30.000 per jaar met een eigenrisicoperiode van 60 dagen.

Fysiek zware beroepen zoals bouwvakker, schilder, loodgieter of horecamedewerker vallen in beroepsklasse 4 of 5. De premie kan oplopen tot €500 tot €800 per maand voor dezelfde dekking. Sommige verzekeraars accepteren bepaalde risicovolle beroepen helemaal niet.

Bij combinatieberoepen, bijvoorbeeld een ondernemer die zowel administratief als fysiek werk doet, wordt je ingedeeld op basis van het meest risicovolle deel van je werk. Als je 30% van je tijd fysiek werk doet, kun je in een hogere beroepsklasse worden ingedeeld. Bespreek dit met je verzekeringsadviseur.

Gezondheidsverklaring en acceptatie

Bij het aanvragen van een AOV moet je een gezondheidsverklaring invullen. De verzekeraar vraagt naar je medische voorgeschiedenis, huidige klachten, medicijngebruik en leefstijl. Op basis hiervan beslist de verzekeraar over acceptatie, eventuele uitsluitingen of premieopslagen.

Vul de gezondheidsverklaring altijd eerlijk en volledig in. Als later blijkt dat je relevante informatie hebt verzwegen, kan de verzekeraar de polis vernietigen of de uitkering weigeren. Dit geldt ook als de verzwegen informatie geen verband houdt met de reden van arbeidsongeschiktheid.

Bij bestaande klachten, zoals rugklachten, psychische problematiek of een chronische aandoening, kan de verzekeraar een uitsluiting opnemen. Dit betekent dat arbeidsongeschiktheid door die specifieke aandoening niet gedekt is. Soms wordt in plaats van een uitsluiting een premieopslag van 25% tot 100% toegepast.

Als je gezond bent, is het verstandig om zo vroeg mogelijk een AOV af te sluiten. Hoe jonger je bent en hoe minder medische historie je hebt, hoe gunstiger de acceptatievoorwaarden. Een AOV die je op je 25e afsluit, is niet alleen goedkoper maar heeft ook minder uitsluitingen dan dezelfde verzekering op je 45e.

Wat als je arbeidsongeschikt raakt: het claimproces

Als je arbeidsongeschikt raakt, meld je dit zo snel mogelijk bij je verzekeraar. De meeste polissen vereisen een melding binnen 30 dagen. De verzekeraar schakelt een medisch adviseur of arbeidsdeskundige in die beoordeelt of je claim voldoet aan de polisvoorwaarden.

Tijdens de eigenrisicoperiode (wachttijd) ontvang je geen uitkering. Na afloop van de wachttijd start de uitkering. De hoogte hangt af van het percentage arbeidsongeschiktheid: bij 100% ontvang je het volledige verzekerde bedrag, bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid een evenredig deel.

De verzekeraar kan je verplichten om mee te werken aan re-integratie en herstel. Dit kan inhouden dat je een behandelplan volgt, een arbeidsdeskundig onderzoek ondergaat of aangepast werk probeert. Werk je hier niet aan mee, dan kan de uitkering worden opgeschort.

Houd er rekening mee dat de beoordeling per verzekeraar verschilt. Sommige verzekeraars zijn coulanter dan andere bij het toekennen van claims. Informeer bij je verzekeringsadviseur naar de claimervaring van verschillende aanbieders. Online reviews en ervaringen van andere zzp'ers kunnen ook waardevol inzicht geven.

Praktische tips voor het kiezen van een AOV

Bereken eerst je minimale maandelijkse vaste lasten: hypotheek of huur, verzekeringen, boodschappen, energie en overige vaste kosten. Verzeker minimaal dit bedrag als bruto jaarinkomen. Reken de belasting mee, want de uitkering is belast. Een vuistregel is dat je 70% van je huidige netto-inkomen als bruto verzekerd bedrag nodig hebt.

Kies een eigenrisicoperiode die past bij je financiele buffer. Als je 6 maanden aan reserves hebt, kun je een wachttijd van 180 dagen kiezen en aanzienlijk op de premie besparen. Combineer dit eventueel met een broodfonds dat de eerste maanden dekt.

Vraag offertes op bij minimaal 3 tot 5 verzekeraars en vergelijk niet alleen op premie maar ook op voorwaarden. Gebruik een onafhankelijke verzekeringsadviseur die toegang heeft tot alle aanbieders. De kosten van advies (€500 tot €1.500) verdien je terug door een betere prijs-kwaliteitverhouding.

Evalueer je AOV jaarlijks. Als je inkomen stijgt, pas je het verzekerd bedrag aan. Als je beroep verandert, kan je beroepsklasse wijzigen. En als je partner gaat werken of je hypotheek aflost, is een lager verzekerd bedrag mogelijk voldoende.

AOV-premie in je boekhouding verwerken

De AOV-premie boek je als bedrijfskosten op de grootboekrekening 'Verzekeringspremies' of 'Arbeidsongeschiktheidsverzekering'. Als je btw-plichtig bent, is er geen btw op verzekeringspreies (verzekeringen zijn btw-vrijgesteld). De premie komt dus volledig ten laste van je winst.

In je aangifte inkomstenbelasting geef je de AOV-premie op als aftrekbare kosten. Bij een eenmanszaak of VOF verlaagt dit je winst uit onderneming en daarmee je belastbaar inkomen. De besparing hangt af van je belastingtarief, maar bedraagt effectief 36,97% tot 49,50% van de premie.

Houd de polisbladen, premienota's en betalingsbewijzen 7 jaar bewaard in je administratie. Bij een controle door de Belastingdienst moet je de aftrekpost kunnen onderbouwen. Bewaar ook de correspondentie met je verzekeraar en verzekeringsadviseur.

Met JustRunBiz verwerk je je AOV-premie automatisch in je boekhouding. Het systeem herkent de periodieke afschrijving, boekt deze op de juiste grootboekrekening en neemt de kosten mee in je jaarresultaat en belastingberekening.

AOV voor ZZP'ers: vergelijken, kosten en tips